Μηνιαία φροντίδα για τους κάκτους



Αρχική Μηνιαίας φροντίδας

 

Νοέμβριος 
Οι περισσότεροι κάκτοι φαίνεται να σταματούν εντελώς την ανάπτυξή τους αυτό το μήνα, καθώς προετοιμάζονται για το χειμώνα. Ο μήνας αυτός σηματοδοτεί το τέλος του φθινοπώρου και συχνά αυτό μεταφράζεται σε αυξομειώσεις της θερμοκρασίας που κάποιες μέρες μπορεί να είναι υψηλή, γύρω στους 20 βαθμούς, και κάποιες άλλες μέρες πολύ χαμηλότερη, χειμωνιάτικη. Αυτό, σε γενικές γραμμές, δεν είναι πρόβλημα για τους περισσότερους κάκτους, απεναντίας επωφελούνται. Εξαιρούνται οι ευαίσθητοι στο κρύο κάκτοι, δηλαδή, του γένους melocactus, discocactus, οι οποίοι θα πρέπει να βρίσκονται διαρκώς σε εσωτερικό χώρο με πολύ φυσικό φως.

Νερό
Λόγω της φάσης ανάπαυσης στην οποία εισέρχονται οι κάκτοι, το πότισμα είναι κάτι που είτε το ξεχνάμε εντελώς είτε το εφαρμόζουμε πολύ προσεκτικά. Ποιο από τα δύο θα επιλέξουμε εξαρτάται κυρίως από τις καιρικές συνθήκες και το είδος του κάκτου:
Κατά το πρώτο μισό του μήνα, είναι δυνατόν ορισμένοι από τους κεροειδείς (κυλινδρικούς) κάκτους να συνεχίζουν την ανάπτυξή τους. Αυτοί μπορούν να ποτιστούν μόνο όταν οι θερμοκρασίες είναι σχετικά υψηλές (πάνω από 15 βαθμούς) και ο καιρός δεν είναι βροχερός και υγρός. Συνήθως, ένα προσεκτικό πότισμα το μήνα αυτό είναι αρκετό.
Ένα είδος κάκτου που αυτό το μήνα φαίνεται να αναπτύσσεται είναι η copiapoa (τουλάχιστον η c. calderana που έχω παρατηρήσει εγώ). Ο κάκτος βγάζει νέα αγκάθια και αναπτύσσεται την περίοδο αυτή. Εάν ο καιρός είναι βροχερός και η υγρασία στην ατμόσφαιρα είναι υψηλή, ο κάκτος έχει τη δυνατότητα να λαμβάνει υγρασία από την ατμόσφαιρα. Επειδή, στην περιοχή προέλευσής του συχνά λαμβάνει υγρασία από την ομίχλη που αναπτύσσεται, εφαρμόζω 2-3 φορές το μήνα ένα καλό ψέκασμα με νερό τις λιγότερο υγρές μέρες. Ουσιαστικά, δεν ποτίζω άμεσα το χώμα, και το νερό του ψεκάσματος που κυλάει στο χώμα είναι το μόνο νερό που θα μπει στη γλάστρα.
Μία άλλη περίπτωση όπου μπορεί να γίνει πότισμα είναι στους κάκτους του γένους notocactus, parodia και gymnocalycium. Ιδίως στους πρώτους δύο, χρειάζεται ένα πότισμα καλό μία φορά αυτό το μήνα, προσέχοντας αυτό να γίνει μία ημέρα με καλό καιρό και θερμοκρασία σχετικώς υψηλή.
Αυτό το μήνα ανθίζουν ορισμένοι κάκτοι του γένους mammillaria, όπως m. plumosa, m. schiedeana, m. camptotricha και ετοιμάζει μπουμπούκια η m. gracilis. Και αυτοί οι κάκτοι ποτίζονται μία φορά τουλάχιστον το μήνα αυτό, με προσοχή.
Ένας ακόμη κάκτος που συνεχίζει από τον προηγούμενο μήνα να αναπτύσσεται είναι ο melocactus azureus. Ο κάκτος αυτός, βέβαια, βρίσκεται σε εσωτερικό χώρο και ποτίζεται προσεκτικά 1 ή 2 φορές αυτό το μήνα.
Τέλος, αυτή την περίοδο αναπτύσσονται ορισμένοι κάκτοι του γένους eriosyce και, ειδικότερα, όσοι ανήκαν στην παλιά ονομασία neoporteria. Κάποιοι απ' αυτούς είναι δυνατόν να ξεκινούν και ανάπτυξη μπουμπουκιών το μήνα αυτό ή και να ανθίζουν ήδη. Αυτό σημαίνει τουλάχιστον ένα πότισμα κατά το μήνα αυτό, προσέχοντας πάλι να γίνει κατά τη διάρκεια μίας ημέρας με καλό καιρό και πρόγνωση για καλό καιρό τις επόμενες ημέρες.
Οι παραπάνω είναι οι μόνες περιπτώσεις, τουλάχιστον για εμένα και τα είδη κάκτων που έχω εγώ, όπου γίνεται χρήση νερού το μήνα αυτό. Οι υπόλοιποι κάκτοι παραμένουν στεγνοί. Για όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, εκτός από την παρατήρηση του καιρού (να μην είναι βροχερός τη μέρα του ποτίσματος και τις επόμενες 5-6 μέρες και, κατά προτίμηση να είναι ηλιόλουστες οι μέρες), το πότισμα γίνεται πρωινές ώρες και όχι βραδυνές.

Ετοιμασία χώρου για το χειμώνα
Εκτός από τα παραπάνω που αφορούν το πότισμα, το μήνα αυτό, είναι χρήσιμο να γίνει προετοιμασία του εξωτερικού χώρου όπου θα παραμείνουν οι κάκτοι (εκτός από εκείνους που έχουμε σε εσωτερικό χώρο του σπιτιού). Προσωπικά, "κατασκευάζω" αυτοσχέδιο "θερμοκήπιο" με νάυλον διαφανές, χρησιμοποιώντας ως "σκελετό" τις ραφιέρες όπου βρίσκονται οι κάκτοι και το καλοκαίρι. Αυτό γίνεται για να κρατηθεί μακριά από τους κάκτους τυχόν υγρασία από βροχές που, από αυτό το μήνα, συνήθως, είναι αρκετές στη Θεσσαλονίκη. Επίσης, δίνει τη δυνατότητα ελέγχου της θερμοκρασίας τους επόμενους πιο κρύους μήνες του χειμώνα. Για παράδειγμα, όταν υπάρχει πρόγνωση για πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, χιόνι ή παγετό, τοποθετώ κομμάτια χαρτονιού εσωτερικά της κατασκευής και συμπληρωματικά μπορεί όλη η κατασκευή να σκεπαστεί από πάνω εξωτερικά με κάποιο ύφασμα, χαλί, κ.λπ. τη νύχτα. Με τον τρόπο αυτό έχω πετύχει να διατηρήσω εσωτερικά του χώρου θερμοκρασία πάνω από το 0 όταν τη νύχτα η εξωτερική θερμοκρασία ήταν κάτω από το 0.
Στη φωτογραφία φαίνεται η εσωτερική άποψη του μικρού αυτοσχέδιου θερμοκηπίου. Ανάλογα με τα είδη κάκτων που διαθέτει κανείς, κάτι τέτοιο μπορεί να μην είναι καθόλου απαραίτητο. Π.χ. μεγάλος αριθμός κάκτων αντέχει σε θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν. Στη δική μου περίπτωση φροντίζω η κατώτερη θερμοκρασία για τους περισσότερους κάκτους να είναι μέχρι 3-4 βαθμούς, γιατί απλά δεν έχω χώρο για να μεταφέρω κάποιους περισσότερο ευαίσθητους στο κρύο εντός του σπιτιού.




Η θέση που επιλέγω είναι νοτιο-δυτική ώστε οι ώρες που οι κάκτοι εκτίθενται στον ήλιο να είναι όσο το δυνατόν περισσότερες. Με τον τρόπο αυτό, η θερμοκρασία ανεβαίνει αρκετά υψηλά κατά τη διάρκεια της ημέρας, ακόμη και τις πολύ κρύες ημέρες του χειμώνα. Όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει μέχρι 18-20 βαθμούς κατά τη διάρκεια της ημέρας δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα. Συχνά, όμως, τις ημέρες με ηλιοφάνεια και σχετικώς υψηλή θερμοκρασία την ημέρα (10-15 βαθμούς), η θερμοκρασία εντός του χώρου μπορεί να ανέβει πολύ πάνω από τους 20 βαθμούς. Τότε, η μία πλευρά του θερμοκηπίου παραμένει ανοιχτή κατά τη διάρκεια της ημέρας ώστε να αερίζεται ο χώρος και η θερμοκρασία να διατηρείται σε πιο χαμηλά επίπεδα.
Με τον παραπάνω τρόπο "ξεχειμωνιάζω" τους κάκτους μου για αρκετά χρόνια με πολύ θετικά αποτελέσματα.

Σημαντικά στοιχεία για οτιδήποτε επιλέξει κανείς ως εξωτερική χειμερινή θέση των κάκτων:
1. Προστασία από βροχή/χιόνι. Ακόμη και σε περίπτωση βροχής που ο αέρας μπορεί να κατευθύνει επάνω στα φυτά το νερό, θα πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη να μη βραχούν οι κάκτοι.
2. Η διάρκεια της ημέρας κατά το χειμώνα είναι πολύ μικρή και η τροχιά που διαγράφει ο ήλιος είναι σύντομη. Έτσι, οι κάκτοι πρέπει να τοποθετηθούν σε προσανατολισμό τέτοιο όπου θα έχουν όσο το δυνατόν περισσότερες ώρες έκθεσης στον ήλιο. Καλύτερη είναι η νότια θέση ή η νότιο-δυτική ή νότιο-ανατολική. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για τη δημιουργία λουλουδιών, κυρίως για τους κάκτους που ανθίζουν την άνοιξη (μία χρονιά παρέβλεψα τον κανόνα αυτό με αποτέλεσμα κάποιες mammillaria και notocacti να μην ανθίσουν καθόλου!).
3. Εάν "σκεπαστούν" οι κάκτοι με νάϋλον θα πρέπει να γνωρίζει κανείς ότι όσο πιο μικρός είναι ο χώρος που δημιουργείται τόσο πιο γρήγορες είναι οι μεταβολές της θερμοκρασίας εντός του χώρου. Δηλαδή, εάν, για παράδειγμα, τυλιχτεί με νάυλον μία ραφιέρα, με το χτύπημα του ήλιου επάνω της ακόμη κι όταν η εξωτερική θερμοκρασία είναι χαμηλή, η θερμοκρασία στο σκεπασμένο χώρο ανεβαίνει γρήγορα και, ίσως, σε επικίνδυνα, για τα φυτά, επίπεδα. Το ίδιο συμβαίνει και με τις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, όπου η εσωτερική θερμοκρασία συχνά εξισώνεται άμεσα με την εξωτερική. Αντίθετα, μία μικρή αύξηση του όγκου του σκεπασμένου χώρου μπορεί να βοηθήσει στον καλύτερο έλεγχο της θερμοκρασίας, π.χ. δύο ράφια τοποθετημένα το ένα απέναντι από το άλλο, μπορούν εάν τυλιχτούν περιμετρικά με νάυλον να δημιουργήσουν ένα σχήμα τετράγωνο ή ορθογώνιο με περισσότερο "αέρα" στον ενδιάμεσο χώρο ανάμεσα στις δύο ραφιέρες. Ένας τέτοιος χώρος δεν θερμαίνεται ούτε ψύχεται το ίδιο γρήγορα γιατί δημιουργείται μία πιο σταθερή μικρή ατμόσφαιρα.
4. Σημείωση: όλα τα στοιχεία που περιγράφονται εδώ αφορούν τις καιρικές συνθήκες στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Εδώ οι χαμηλότερες θερμοκρασίες το χειμώνα δεν πέφτουν πολύ κάτω από το 0. Σε πολύ πιο κρύες περιοχές ίσως είναι απαραίτητο ένα θερμοκήπιο με θέρμανση ή σε πιο ζεστές περιοχές ίσως απαιτείται μόνο ένα σκέπαστρο για προστασία από βροχή.

Εσωτερικοί χώροι:
Εκτός από τους κάκτους που, λόγω ευαισθησίας στο κρύο, παραμένουν εντός του σπιτιού σε θερμαινόμενο χώρο, για τους υπόλοιπους δεν έχω, προσωπικά, θετικές εμπειρίες. Ένας ιδανικός εσωτερικός χώρος για τους κάκτους αυτούς θα ήταν κοντά σε ένα ηλιόλουστο παράθυρο με θερμοκρασίες πιο χαμηλές από αυτές που αρέσουν συχνά στους ανθρώπους το χειμώνα, δηλαδή, γύρω στους 10 βαθμούς. Διαφορετικά, σε πιο υψηλές θερμοκρασίες οι κάκτοι συνεχίζουν να αναπτύσσονται και είναι δυνατόν να μην ανθοφορίσουν το καλοκαίρι. Εάν πάλι ο χώρος είναι ζεστός και με λίγο φως, αναπτύσσονται δυσανάλογα.
Ο πλησιέστερος στον ιδανικό, αλλά όχι ιδανικός χώρος, ήταν για μένα η κουζίνα για ένα χειμώνα. Όμως, αρκετοί κάκτοι δεν άνθισαν το καλοκαίρι. Μάλιστα, είχα και απώλειες λόγω σαπίσματος, πιθανόν λόγω της αυξημένης υγρασίας στο χώρο της κουζίνας (υδρατμοί κ.λπ.).
Χωρίς κίνδυνο "μη ανθοφορίας" λόγω υψηλότερων θερμοκρασιών είναι ορισμένοι κάκτοι όπως, π.χ. του γένους notocactus και gymnocalycium. Αυτοί μπορούν να μείνουν στον εσωτερικό χώρο και να ποτίζονται μία φορά το μήνα και παρόλα αυτά να ανθίσουν το καλοκαίρι. Αντίθετα, για κάποιους άλλους, οι χαμηλές θερμοκρασίες και η έλλειψη νερού το χειμώνα είναι ουσιαστικής σημασίας για τη δημιουργία λουλουδιών, όπως π.χ. κάκτοι του γένους echinopsis, rebutia κ.α.
Η επιλογή εσωτερικού ή εξωτερικού χώρου, λοιπόν, είναι θέμα διαθέσιμου χώρου και των συνθηκών που μπορεί ο καθένας να παρέχει. Αυτό σημαίνει, βέβαια, ότι σε περιοχές με πάρα πολύ χαμηλές θερμοκρασίες το χειμώνα, είναι δυνατόν ένας εσωτερικός χώρος του σπιτιού να μην είναι ακριβώς ιδανικός, αλλά να είναι καλύτερος από κάποιον εξωτερικό χώρο με ακραίες συνθήκες. Χρήσιμο είναι να γνωρίζει κανείς τα είδη των κάκτων που έχει και τις συνθήκες στο χώρο προέλευσής τους που θα υποδείξουν και την αντοχή τους στο κρύο και, συνεπώς, τη θέση που μπορούν να "ξεχειμωνιάσουν".

Κάκτοι που ανθίζουν αυτό το μήνα:
mammillaria plumosa, mammillaria schiedeana, neoporteria rapifera (eriosyce subgibbosa) κ.α.

 


Επιστροφή στη λίστα




Πρόταση προσθήκης συνδέσμου
Χρήσιμες γραμματοσειρές